Choć współcześnie Izabela i Elżbieta funkcjonują jako dwa odrębne imiona, ich historia ma jedno wspólne źródło w języku hebrajskim. Wszystkie formy tych imion wywodzą się od starotestamentowego imienia Eliszewa (אלישבע). Zrozumienie ich ewolucji wymaga przyjrzenia się strukturze języka hebrajskiego oraz procesom fonetycznym, które zachodziły w Europie na przestrzeni wieków. Jakie jest znaczenie imienia Elżbieta i Izabela?
Znaczenie imienia Elżbieta i Izabela w języku hebrajskim
Kluczem do zrozumienia obu imion jest analiza dwóch członów hebrajskiego imienia Eliszewa. Pierwszy element, El (אֵל), to starożytne określenie Boga. Drugi człon, szewa (שֶׁבַע), posiada w językach semickich głęboką symbolikę. Oznacza on liczbę siedem, która w kulturze biblijnej jest cyfrą doskonałości, pełni i ukończenia dzieła. Jednocześnie rdzeń ten jest nierozerwalnie związany ze słowem oznaczającym przysięgę (szwua – שְׁבוּעָה).
W dawnym Izraelu złożenie przysięgi wiązało się z rytualnym powtórzeniem danej czynności siedem razy, co przetrwało w etymologii słowa „przysięgać”. Z tego powodu znaczenie imienia Elżbieta oraz znaczenie imienia Izabela tłumaczy się jako „Bóg jest moją przysięgą” lub „Bóg jest pełnią”. Symbolika ta nawiązuje do nienaruszalnej obietnicy i duchowego bogactwa. Podobną strukturę odnajdujemy w nazwie biblijnej miejscowości Berszewa (באר שבע), czyli „Studni Siedmiu” lub „Studni Przysięgi”.
Chcesz poznać hebrajski?
Postać biblijnej Eliszewy i jej rola w historii
W Biblii imię Eliszewa pojawia się po raz pierwszy w Księdze Wyjścia (6,23). Nosiła je żona Aarona, brata Mojżesza. Jako małżonka pierwszego arcykapłana Izraela, Eliszewa stała się protoplastką wszystkich rodów kapłańskich. Jej postać łączyła królewskie pokolenie Judy (z którego pochodził jej ojciec Amminadab) z kapłańskim pokoleniem Lewiego. To biblijne osadzenie sprawiło, że imię to od tysiącleci kojarzone jest z godnością, czystością rodowodu i wysokim statusem społecznym. W Ewangelii tradycję tę kontynuuje św. Elżbieta (greckie Elisabet), matka Jana Chrzciciela, co ugruntowało popularność imienia w całym chrześcijańskim świecie.
Jak powstało imię Izabela? Ewolucja lingwistyczna
Proces, w którym hebrajska Eliszewa stała się polską Izabelą, jest wynikiem specyficznych zmian w językach romańskich. Pierwotna forma Elisabeth przeniknęła do starooksytańskiego (używanego w południowej Francji), gdzie przekształciła się w formę Elisabel. Najważniejsza zmiana zaszła jednak na Półwyspie Iberyjskim.
W języku hiszpańskim i portugalskim początkowe „El-” w imieniu Elisabel zostało błędnie zinterpretowane przez użytkowników języka jako rodzajnik określony (el – odpowiednik polskiego „ten”). W procesie tzw. aferezy, czyli odrzucenia nagłosu, uznano, że „El” nie jest częścią imienia, lecz jedynie przedrostkiem. W ten sposób powstała skrócona forma Isabel. To właśnie ta hiszpańska wersja, spopularyzowana przez wpływowe monarchinie, takie jak Izabela Kastylijska, rozprzestrzeniła się w Europie, docierając do Polski w XVI wieku.
Izabela a Izebel (Jezebel): Dlaczego to nie są te same imiona?
Częstym błędem jest doszukiwanie się powiązań między Izabelą a biblijną królową Izebel (Jezebel). Choć brzmią podobnie, ich etymologia jest całkowicie sprzeczna. Izebel (אִיזֶבֶל) to imię fenickie, którego znaczenie oscyluje wokół pytania „Gdzie jest Baal?” lub oznacza „niezamężna/wyniosła”. Możliwe, że są to negatywne przekształcenia tego imienia, gdyż w tradycji biblijnej Izebel jest postacią negatywną, symbolem bałwochwalstwa. Z kolei Izabela to bezpośrednia kontynuacja Elżbiety – imienia o czysto monoteistycznym, hebrajskim rodowodzie. Fonetyczne podobieństwo tych dwóch imion jest więc jedynie przypadkowe i nie wynika z pokrewieństwa językowego.
Na bieżąco polecamy różne rzeczy na naszych social mediach: Instagram, Facebook.
